Studiedagen 2006

Ademen, aandacht, kalmte- en inzichtsmeditatie: over werken met de adem in verschillende boeddhistische tradities
Waarom zoveel aandacht voor ademen, in relatie met meditatie? We hebben de ademhaling `steeds bij ons’, ze is voor een deel wel, voor een deel niet door ons te beïnvloeden, ze is altijd in beweging, en alle wezenlijke aspecten van het bestaan zijn erin te herkennen. Adem, geest, energie, levenskracht, in-spiratie. De Boeddha zelf ontwaakte terwijl hij mindfulness met ademen beoefende. Aandacht zal worden gegeven aan de Anapanasati Sutta (Sanskrit: Sutra), de Sutta over mindfulness met ademen. Deze geeft een duidelijk pad aan voor zowel kalmte (samatha-) als inzichts (vipassana)-meditatie, via een steeds dieper en verfijnder bewustzijn van de ademhaling, en, via de ademhaling, van de realiteit, en de waarheid. Het woord Anapanasati omvat de (Pali-) betekenissen ana: (in)ademing, pana: adem, levenskracht, sati: aandacht, opmerkzaamheid. Anapanasati biedt in het Theravada boeddhisme een belangrijk en gedetailleerd uitgewerkt pad naar bevrijding, waarbij zestien stappen worden aangegeven. Uit de Tibetaanse Vajrayana traditie stamt de `Inner heat’, innerlijke warmte – meditatie (tummo), gericht op een goede doorstroming van subtiele energie in de energiekanalen en opheffen van emotionele blokkades; regulatie van de ademhaling, concentratie op hitte in energiecentra, en visualisatie spelen hierbij een rol. In de zen traditie wordt veel aandacht gegeven aan buikademhaling met diepe uitademing, in relatie met de beweging van middenrif, met bekkenbodem, en `hara’ (spiritueel centrum, in de onderbuik). Met een aantal oefeningen, waaronder de `bamboe ademhaling’ zullen we aan den lijve iets ervaren van de spirituele betekenis van ademen.
Eén vorm van `leven’ en meditatie, die direct met ademhalen te maken heeft, is het bespelen van een muziekinstrument; zeker een blaasinstrument dat bij uitstek meditatief `speelt’, waarbij ademhalen de weg is, waarbij de blazer,
het spelen en de muziek één kunnen worden…. En dat zal Kees tot
uitdrukking brengen en toelichten in deel II van de ochtend.

Adeline van Waning beoefent meditatie, lange tijd vooral in de zen-traditie en in de afgelopen jaren vooral vipassana. Zij is beginnend leerling van Kees Kort op de shakuhachi, waarover zo meer… (zen mind, beginner’s mind). Ze is opgeleid tot psychiater-psychotherapeut, verwerkt in haar benadering mindfulness training, en deed een opleiding in `Buddhist Psychology and Psychotherapy’ bij Amida Trust (Caroline en David Brazier). Ze zit in de commissie wetenschap van de St Psychotherapie en boeddhisme.

II.

Concert met inleiding
De shakuhachi, ook wel genoemd de bamboe zen-fluit, is afkomstig uit een eeuwenoude traditie van zen boeddhistische monniken. Binnen het zen boeddhisme ontwikkelde zich een groep van vaak zwervende, bedelende monniken die de shakuhachi beschouwden als hun gereedschap om de verlichting te bereiken. Het gaat hierbij om een vorm van zen meditatie in muziek (dit repertoire heet honkyoku), waarbij de adem hoorbaar wordt door middel van de shakuhachi; het leren bespelen ervan vraagt een hoge mate van beheersing van adem en geestelijke concentratietechnieken. Het instrument, dat er heel eenvoudig uitziet, wordt gemaakt van het `wortel-gedeelte’ van een dikwandige bamboesoort. De magische kwaliteit van het instrument wordt aan de luisteraar onthuld in de zuiverheid van de toon ervan. De shakuhachi weerklinkt vaak als solo instrument, maar er is ook ensemblemuziek. Ook wordt er wel moderne en eigentijdse muziek voor de shakuhachi geschreven. Kees zal een aantal stukken spelen op de shakuhachi, en daarbij iets vertellen over herkomst en betekenis. Hij zal ingaan op het belang van de shakuhachi voor zijn meditatie: het bespelen van de shakuhachi als vorm van meditatie. Ook zal ter sprake komen de impact van zijn shakuhachi spel in zijn contacten met psychiatrische patiënten. Het zal mogelijk zijn voor belangstellenden ter plekke een shakuhachi te bespelen (of, zoals dat heet, je te laten bespelen door de shakuhachi!).

Kees Kort bespeelt de shakuhachi sinds 1989 en is oprichter van het Nederlands Shakuhachi Genootschap (1996). Hij begon met zelfstudie, heeft les gehad van een aantal beroemde Japanse shakuhachimeesters, onder wie Yoshikazu Iwamoto en Ichiro Seki. In 2000 bezocht hij Japan, waar hij belangrijke shakuhachimeesters ontmoette, als Yokoyama Katsuya, Tadashi Tajima en Aoki Reibo; Akikazu Nakamura beschouwt hij als zijn persoonlijke leraar. Er zijn 3 cd’s verschenen met shakuhachimuziek van Kees Kort. De websites van het Shakuhachi Genootschap zijn: www.shakuhachi.nl enwww.shakuhachi.eu , waar ook shakuhachi muziek gespeeld door Kees te horen is, en een van zijn cd’s kan worden besteld (cd’s zullen ook op de studiedag te koop zijn). In Vorm en Leegte (vroeger: Kwartaalblad Boeddhisme), Jg 11 nr 2, winter 2006 staat een interview met Kees over zijn shakuhachi spel, en zijn werk in de psychiatrie. Ook staat daarin een algemeen artikel over het instrument. Kees verdeelt zijn werkzame tijd tussen shakuhachi-activiteiten, zoals les geven, optreden, evenementen organiseren, en werk in de psychiatrie.

III. HET ABHIDHAMMA MODEL VAN BEWUSTZIJN
Door Prof dr Henk Barendregt

“The Abhidhamma Model AM_0.1 of consciousness,
A Turingmachine with bodhicitta”
Hoewel titel en samenvatting in het engels zijn zal de lezing in het Nederlands worden gegeven.

Abstract:
Study of the Abhidhamma in Naarden en Sagaing Hill (Myanmar) inspired me to the Abhidhamma Model AM_0 of consciousness, see <www.cs.ru.nl/~henk/otherpapers.html>.

Summary of the AM_0 paper. Human consciousness, treated in Theravada in a beautiful but more or less autistic way, is a serial chain of consciousness moments called ceta-s. Each ceta has a content and a type, determined by the colorings of the mental ingredients called cetasika-s.
Some of these are hatred, obsession and restlessness, others mindfulness, loving kindness and compassion. The path consists of first avoiding and finally rooting out these negative cetasika-s, so that the beautiful ones can develop and florish.

The difference between version AM_0 and the present AM_0.1 is that in the new version ideas of Mahayana Abhidharma are encorporated. Notable extensions are the concepts ‘manas’, ‘alaya’ en ‘paratantra’. Manas refers to the capacity to make a model of the world. Alaya is the latent consciousness that stores karmic memories. Paratantra is the result of the interaction of consciousness streams of two or more persons. The Turingmachine model refers to the strict karmic laws that state that
the content and state of consciousness depends for practical purposes
solely on previous content and state. Bodhicitta, Buddha-nature, is essential
for the process of rooting out the unwholesome cetasika-s.

Personalia:
Henk Barendregt is hoogleraar grondslagen van de wiskunde en informatica aan de Radboud Universiteit Nijmegen en sinds kort vipassana acharya (inzicht leraar).
Hij houdt zich bezig met modellen van de menselijke geest. Daarbij wil hij informatie
verkregen door inzicht meditatie gebruiken voor de opzet van neurocognitieve experimenten.

Aanbevolen literatuur:
Barendregt, H.P. [2006] The Abhidhamma model AM_0 of consciousness and some of its applications. Buddhist Psychology: Practice, Research & Theory, (Eds M.G.T. Kwee, K.J. Gergen and F. Koshikawa), Taos Institute Publishing, Taos, New Mexico. Internet <www.cs.ru.nl/~henk/buddhist_papers.html>.

Nyanaponika Thera [1998]. Abhidhamma Studies, Buddhist Explorations of Consciousness and Time, Wisdom Publications.

Locatie: Zalencentrum Vredenburg 19 in Utrecht
(t.o. muziekcentrum)

Kosten : Leden 35 euro, niet-leden 45 euro
Inclusief koffie, thee en lunch

Tijd: 10:30 – 16:45 uur; aankomst 10:00 uur

 

 

Voorjaarstudiedag op 1 april 2006:

FRITS KOSTER over ABBHIDHAMMA
Het zal een studiedag worden over de Abhidhamma en met name zal het gaan over “de metgezellen van het bewustzijn.” Zie ook hoofdstuk 3 in zijn nieuwste boek met als titel ‘Het web van wijsheid, inleiding tot de Abhidhamma’ [Asoka, 2005]. Dit boek is ook van harte aanbevolen om van te voren te bestuderen.

Download hier meer informatie over de studiedag.

  • Locatie: Zalencentrum Vredenburg in Utrecht (niet Trianon)
  • Kosten : Leden 35 euro, niet-leden 45 euro
  • Tijd: 10:30 – 16:00 uur; aankomst 10:00 uur, koffie en thee.
    S.v.p. voor lunch zelf zorgen.
  • Aanmelding: Liefst zo spoedig mogelijk, via e-mailmljongsma@planet.nl

Betaling aan: Stichting Psychotherapie en Boeddhisme te Maarssen, door overmaking van het bedrag op postgirorekening 5154740 (o.v.v. de datum van de studiedag).

Comments are closed.